Przejdź do treści
Gluten czy jest odpowiedzialny za kłopoty z trawieniem?

Gluten czy jest odpowiedzialny za kłopoty z trawieniem?

Spożywane od dawna przez człowieka zboża takie jak pszenica, jęczmień, owies czy żyto stały się produktami coraz częściej wykluczanymi z diety wielu osób. Dzieje się tak ponieważ ziarna tych zbóż zawierają gluten, czyli mieszaninę białek roślinnych, w tym z grupy prolamin, zdolnych u niektórych z nas do wywoływania różnych reakcji nadwrażliwości. Szkodliwa substancja jest inna dla różnych zbóż: gliadyna w pszenicy, sekalina w życie, hordeina w jęczmieniu i awenina w owsie.

Wyróżnia się trzy typy nadwrażliwości na zboża glutenowe: celiakię, nieceliakalną, niealergiczną nadwrażliwość na gluten oraz alergię na gluten, która występuje nawet u 20% cierpiących na alergię pokarmową osób. Niezależnie od typu nietolerancji konieczna jest rezygnacja z produktów zawierających gluten. Do swojej diety można zatem wprowadzić: kukurydzę, ryż, proso, sorgo, grykę, amarantus, maniok, len, psyllium, teff czy quinoa.

Czy nietolerancja glutenu jest groźna? Celiakia (tzw. choroba trzewna) czyli trwała nietolerancja glutenu, jest najtrudniejszą dla pacjenta dolegliwością. Choroba objawia się zaburzeniem funkcji trawiennej jelit i powoduje zmiany histopatologiczne błony śluzowej jelita cienkiego, ustępujące tylko po wyłączeniu z diety glutenu, które powinno utrzymywać się przez całe życie. U chorych na celiakię odnotowuje się m.in.: objawy dyspeptyczne, brak łaknienia, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, ból, wzdęcia, luźne stolce, biegunkę lub zaparcia (równoczesna nietolerancja laktozy, sacharozy itp.). Chorobie towarzyszą również dolegliwości inne niż ze strony przewodu pokarmowego (depresja, rozdrażnienie, zmęczenie, kurcze mięśni). Dane wskazują, że drugi typ czyli nieceliakalna, niealergiczna nadwrażliwość na gluten występuje prawdopodobnie częściej niż celiakia i alergia na białka glutenowe. Objawy choroby pojawiają się w niedługim czasie po spożyciu niedozwolonych produktów zawierających głównie pszenicę. Dolegliwości dotyczą przewodu pokarmowego: ból, zgaga, wzdęcia, rozpieranie, biegunka lub zaparcia ale także innych układów (m.in. bóle głowy, ból kończyn, zaburzenia snu). Alergia na gluten, w odróżnieniu od dwóch wcześniej omówionych schorzeń częściej objawia się zmianami skórnymi (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy), rzadziej biegunką, wymiotami czy wodnistym katarem.

Konsekwencje spożycia glutenu w przypadku występowania nietolerancji tego składnika pokarmowego są niekorzystne dla zdrowia. Wydaje się jednak, że bez wyraźnych wskazań nie trzeba „profilaktycznie” zupełnie rezygnować z produktów zawierających gluten. Wprowadzenie diety bezglutenowej zapewniającej odpowiednią podaż wszystkich potrzebnych dla zdrowia witamin i minerałów nie jest łatwe. Pamiętajmy również, że spożycie glutenu po długotrwałym okresie diety bezglutenowej może wywołać nieprzyjemne objawy ze strony układu pokarmowego.

 

Przypisy

  1. Vazquez-Roque MI, Camilleri M, Smyrk T, Murray JA, Marietta E, O'Neill J, Carlson P, Lamsam J, Janzow D, Eckert D, Burton D, Zinsmeister AR A controlled trial of gluten-free diet in patients with irritable bowel syndrome-diarrhea: effects on bowel frequency and intestinal function. Gastroenterology 2013. 144: 903-911.

  2. Francavilla R, Cristofori F, Castellaneta S, Polloni C, Albano V, Dellatte S, Indrio F, Cavallo L, Catassi C. Clinical, serologic, and histologic features of gluten sensitivity in children. J Pediatr. 2014; 164(3): 463-7.

  3. Emilia Katarzyna Cielecka, Katarzyna Dereń, Anna Grzegorczyk. Nadwrażliwość pokarmowa. Alergia Astma Immunologia 2010; 15 (3): 118-124.

  4. Kamil K. Hozyasz. Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (NCNG) – choroba ponownie odkryta. Family Medicine & Primary Care Review 2016; 18: 79-83.

Dodaj komentarz